Park Krajobrazowy Góry Opawskie to kawałek polskich Sudetów, który wielu turystów omija w drodze na bardziej znane szczyty. A szkoda, bo te prawie 5000 hektarów lasów i wąwozów w południowo-zachodniej części województwa opolskiego, tuż przy granicy z Czechami, oferuje całkiem sporo. Rozciąga się między Prudnikiem a Głuchołazami, obejmując północne stoki Gór Opawskich – najbardziej na wschód wysuniętej części Sudetów.

Góry Opawskie – gdzie las rządzi

Trzy czwarte powierzchni parku to zwarte kompleksy leśne, głównie świerki i buki, które tworzą gęstą zieloną mozaikę. To nie są przesadzone monokulturalne lasy – tutaj znajdziemy fragmenty naturalnych buczyn, grądów i łęgów, które wyglądają tak, jakby człowiek niewiele w nie ingerował. Niektóre partie są na tyle cenne, że objęto je ochroną rezerwatową.

Rezerwat „Cicha Dolina” w dolinie Bystrego Potoku to 57 hektarów drzewostanów zbliżonych do naturalnych. Nieopodal, na stoku Góry Parkowej, rozciąga się rezerwat „Las Bukowy” – 21 hektarów bukowego drzewostanu, który warto zobaczyć zwłaszcza jesienią, gdy liście zmieniają barwy. Jest też rezerwat „Olszak” w masywie o tej samej nazwie oraz „Dębniak” na północno-wschodnich skłonach Olszaka.

Biskupia Kopa i wieża widokowa

Najwyższy punkt Gór Opawskich – Biskupia Kopa – wznosi się na 890 metrów nad poziom morza. To tutaj, na szczycie, stoi ponad stuletnia wieża widokowa, z której rozciąga się panorama na okoliczne góry i dolinę. Wejście na wieżę to niemal obowiązkowy punkt programu dla każdego, kto dociera w te rejony.

Na wysokości około 800 metrów działa schronisko PTTK „Pod Kopą Biskupią” – jedyne w Górach Opawskich. To dobra baza wypadowa na dłuższe wędrówki oraz miejsce, gdzie można się ogrzać i zjeść coś ciepłego po kilku godzinach marszu.

Masyw Biskupiej Kopy zbudowany jest ze skał osadowych z okresu dewońskiego – piaskowców i łupków. Po dawnej eksploatacji łupków pozostały malownicze wyrobiska, m.in. Gwarkowa Perć, Piekiełko czy Morskie Oczko.

Złoto w Górach Opawskich

Niewiele osób wie, że w XII i XIII wieku na terenie dzisiejszego parku wydobywano złoto. Rzeka Biała Głuchołaska nanosiła żwiry i piaski zawierające drobinki kruszcu, które średniowieczni górnicy starannie przepłukiwali. Pozostałości po tej działalności – szyby, wykopy i usypiska – można oglądać w rezerwacie geologiczno-krajobrazowym „Nad Białką”, który zajmuje 9 hektarów nad rzeką.

To ciekawy punkt na trasie, zwłaszcza dla rodzin z dziećmi, które lubią historie o skarbach i dawnych czasach. Teren rezerwatu pokazuje, jak wielki wysiłek włożono w poszukiwania złota w tych górach.

Szlaki i ścieżki dydaktyczne

Park przecina ponad 128 kilometrów szlaków turystycznych – pieszych, rowerowych, konnych i narciarskich. Do tego dochodzi ponad 30 kilometrów ścieżek przyrodniczo-dydaktycznych, które prowadzą przez najciekawsze fragmenty parku.

Warto wybrać się na ścieżkę „Doliną Bystrego Potoku na Biskupią Kopę” (7,4 km), która wiedzie przez rezerwat „Cicha Dolina” i pokazuje różnorodność lokalnej przyrody. Krótsza opcja to trasa z Jarnołtówka przez Żabie Oczko i Olszak do Pokrzywnej (4,3 km) albo szlak z Jarnołtówka do „Rozdroża pod Piekiełkiem” (2,0 km). W Głuchołazach natomiast przebiega ścieżka „Przez Górę Chrobrego” (5,0 km).

Szlaki są dobrze oznakowane, choć na niektórych odcinkach trzeba liczyć się z większymi przewyższeniami. Dla rodzin z małymi dziećmi lepsze będą krótsze, łatwiejsze trasy w okolicach Jarnołtówka.

Przyroda parku – co można spotkać

Na terenie parku rośnie ponad 500 gatunków roślin naczyniowych, z czego 33-35 (w zależności od źródła) objętych jest ochroną prawną. Wśród nich lilia złotogłów, wawrzynek wilczełyko czy pokrzyk wilcza-jagoda. Występuje też około 163 gatunki chronionych zwierząt.

Pomniki przyrody to kolejna atrakcja – wiekowe lipy drobnolistne, dęby szypułkowe, topola biała i daglezja zielona (lub szara, w zależności od opisu). Niektóre z tych drzew mają ponad sto lat i robią wrażenie swoimi rozmiarami.

Park znajduje się w dwóch piętrach roślinności: pogórza i regla dolnego, co wpływa na różnorodność gatunków występujących na stosunkowo niewielkim obszarze.

Geologiczne osobliwości

Góry Opawskie zbudowane są głównie ze skał paleozoicznych. Na terenie parku można spotkać różne rodzaje skał i form geologicznych – od piaskowców po łupki metapyłowcowo-iłowcowe, zwane też łupkami dachówkowymi.

Gwarkowa Perć to dawny kamieniołom po eksploatacji łupków w dolinie Bystrego Potoku. Wyrobisko zajmuje około 1200 metrów kwadratowych, a wysokość ścian sięga od 10 do 50 metrów. Najlepiej zachowane wychodnie łupków można podziwiać na skałkach zwanych Karlikami, w Gwarkowej Perci oraz w nieczynnym kamieniołomie Dewon koło Jarnołtówka.

Przez park przepływają Biała Głuchołaska i Złoty Potok, tworząc liczne odcinki przełomowe, wąwozy i malownicze doliny. Otulinę parku częściowo wyznacza rzeka Prudnik.

Dla kogo ten park?

Góry Opawskie to dobry wybór dla rodzin szukających spokojniejszych tras niż te w Karkonoszach czy Górach Stołowych. Dzieci docenią opowieści o średniowiecznym wydobyciu złota, a krótsze ścieżki dydaktyczne nie przemęczą najmłodszych.

Miłośnicy przyrody znajdą tu różnorodność ekosystemów – od lasów bukowych po łąki i wąwozy. Fani geologii mogą spędzić całe godziny na oglądaniu dawnych kamieniołomów i naturalnych odsłonięć skał. Turyści piesi mają do dyspozycji dziesiątki kilometrów szlaków, a rowerzyści i narciarze biegowi również znajdą coś dla siebie.

Informacje praktyczne – jak dotrzeć i ile czasu zaplanować

Park położony jest w południowo-zachodniej części województwa opolskiego, na terenie gmin Głuchołazy, Prudnik i Lubrza. Najłatwiej dojechać samochodem – z Prudnika lub Głuchołaz do punktów startowych szlaków, takich jak Jarnołtówek czy Pokrzywna. Siedziba dyrekcji parku znajduje się w Pokrzywnej (Pokrzywna 48-267 Jarnołtówek).

Wstęp do parku jest bezpłatny – to teren otwarty, dostępny przez cały rok. Warto jednak pamiętać, że zimą niektóre szlaki mogą być trudniejsze do przejścia ze względu na śnieg i oblodzenia.

Na krótką wycieczkę wystarczy pół dnia – można wybrać jedną z krótszych ścieżek dydaktycznych i wrócić do bazy. Jeśli ktoś chce wejść na Biskupią Kopę, zobaczyć wieżę widokową i przejść dłuższą trasę, lepiej zarezerwować cały dzień. Nocleg w schronisku PTTK „Pod Kopą Biskupią” to opcja dla tych, którzy chcą spędzić więcej czasu w górach i pospacerować po okolicy bez pośpiechu.

W okresie wiosenno-letnim w siedzibie dyrekcji w Pokrzywnej organizowane są zajęcia dydaktyczne dla dzieci i młodzieży. Pracownicy centrum edukacyjnego prowadzą też oprowadzanie po wybranych trasach – warto wcześniej sprawdzić dostępność i umówić się na wizytę.

Park nie należy do najgłośniejszych sudeckich atrakcji, ale właśnie to może być jego zaletą. Mniej tłumów, więcej spokoju i możliwość obcowania z przyrodą bez kolejek na szlakach. Dla tych, którzy szukają alternatywy dla przepełnionych górskich kurortów, Góry Opawskie mogą okazać się miłym odkryciem.